آمریکا شروط هفتگانه ایران را نخواهد پذیرفت؛ دستکم نه در وضعیتی که امروز در آن قرار دارد و نه با صورتبندیای که ما برای پایان جنگ ارائه کردهایم. این فقط یک ارزیابی نیست؛ مقامهای آمریکایی بیپرده همین پیام را منتقل کردهاند. از جمله وزیر خارجه آمریکا که درباره مطالبات ایران گفته بود: «گزاف، مضحک و واقعاً غیرواقعبینانه هستند». رژیمی که خود را پیروز جنگ معرفی میکند، از دستاندازی به داراییهای ایران سخن میگوید، مدعی کنترل تنگه هرمز است و محاصره اقتصادی را ابزار مؤثر فشار میداند، چگونه قرار است مجموعه شروطی را بپذیرد که معنای آن پایان محاصره، رفع تحریمها، آزادسازی داراییها، جبران خسارتها و تغییر ترتیبات امنیتی منطقه است؟ پذیرش این شروط، در روایت سیاسیای که ترامپ از جنگ ساخته، چیزی کمتر از پذیرش شکست یک ابرقدرت در اوج نمایش قدرتش نخواهد بود.
مسئله البته صرفاً در دشواری پذیرش شروط از سوی آمریکاییها نیست. دشمنی که هدف خود را تغییر بنیادین سیاسی در ایران و نابودی ظرفیتهای تمدنیاش قرار داده، با یک پیروزی تبلیغاتی اقناع نمیشود و حتی اعلام پیروزی هم چیزی جز تثبیت دستاوردها و آمادهسازی برای مرحله بعدی تقابل نخواهد بود. بنابراین اهدای پل پیروزی برای ترامپ هم در یک جنگ تمدنی و وجودی، نهتنها راه صلح را هموار نمیکند، بلکه راه را برای جنگی جدید باز خواهد کرد. باید پرسید چنین پلی پس از رد شدن ترامپ قرار است ما را به کجا برساند؟
اما پرسش مهمتر این است که وقتی دشمن شروط ما برای پایان جنگ را نمیپذیرد، تکلیف چیست؟ آیا باید همچنان منتظر تغییر نظر دشمن ماند و وضعیتی را که در واقع شکل دیگری از جنگ است، بهعنوان وضعیتی ناگزیر، پذیرفت؟ وقتی پاسخ دشمن به خواستههای برحق ما منفی است، سناریو بعدی ما چیست؟ آیا برنامهای برای تغییر معادله داریم یا قرار است ابتکار عمل همچنان در اختیار دشمن باقی بماند؟
اظهارات اخیر مقامات کشور نشان میدهد این نگرانی در سطوح رسمی نیز مطرح شده است. رئیس جمهور از دستور رهبر معظم انقلاب برای پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» خبر داده و رئیس مجلس نیز تصریح کرده ایران این وضعیت را ادامه نخواهد داد. با این حال روشنترین موضع، تأکید بر شروط هفتگانه است که بهعنوان پیششرط هر گونه توافق جدید مطرح شده و جز آمادگی دفاعی نیروهای مسلح، راهبرد مشخصی برای عبور از این وضعیت اعلام نشده است.
واقعیت این است که دشمن جنگ را آغاز کرده، رهبران و مردم ما را به شهادت رسانده، پیشنهاد آتشبس و توافق داده و همان را زیر پا گذاشته، بیسابقهترین فشارها را برای تسلیم وارد کرده و همچنان هم در موضع حمله است. ما اگرچه تجاوز دشمن را دفع کردهایم، اما هنوز به نقطه پایان نرسیدهایم. دستکم همین مطالبات هفتگانه ما نشان میدهد پرونده این جنگ برای ما هنوز باید باز باشد.
انتظار برای پاسخ رسمی واشنگتن، ممکن است یک ابتکار دیپلماتیک و باز نگه داشتن مسیر مذاکره باشد؛ اما با تعلیق همه ابتکارها تا زمان تغییر نظر دشمن و معطل کردن کشور در انتظار مذاکره و توافق پایان جنگ، نمیتوان سرنوشت کشور را به تصمیم او واگذار کرد و در برزخ جنگ و صلح نگه داشت.
حتی شروط هفتگانه هم که مبنای موضع دیپلماتیک ایران است، نباید به سقف تحرک و ابتکار عمل ما تبدیل شود. اگر دشمن قصد پذیرش این شروط را ندارد، نمیتوان صرفاً به تکرار آنها بسنده کرد؛ باید معادلهای را تغییر داد که نپذیرفتن شروط را برای آمریکا کمهزینه کرده است.
خبرنگار: محمد ولایی




نظر شما